Kế toán Sao Vàng xin gửi tới bạn đọc một số thông tin về công việc của kế toán trong trường hợp chia, tách, hợp nhất đơn vị kế toán theo quy định của Luật Kế toán năm 2015, được Quốc hội ban hành vào ngày 20/11/2015 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2017. Dưới đây là những nội dung chủ yếu mà chúng tôi muốn chia sẻ:
Mục lục
Các khái niệm liên quan CHIA, TÁCH, HỢP NHẤT kế toán
Đơn vị kế toán
Theo quy định tại điều 2 và điều 3 Luật kế toán năm 2015 có nêu rõ như sau: Đơn vị kế toán là cơ quan, tổ chức, đơn vị đều phải lập báo cáo tài chính bao gồm:
- Cơ quan có trách nhiệm quản lý việc thu và chi ngân sách nhà nước ở các cấp.
- Các cơ quan nhà nước, các tổ chức và đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN).
- Các tổ chức và đơn vị sự nghiệp khác không sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN).
- Các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam; gồm cả chi nhánh và văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.
- Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã.
Doanh nghiệp chia đơn vị kế toán
Căn cứ theo quy định tại điều 198 của Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định về chia công ty:
Chia công ty là quá trình mà một công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần được chia các tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của mình (gọi chung là công ty bị chia) thành một số công ty mới. Dẫn đến việc chấm dứt sự tồn tại của công ty ban đầu sau khi các công ty mới được đăng ký kinh doanh.
Doanh nghiệp tách đơn vị kế toán
Căn cứ theo quy định tại điều 199 của Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định về tách công ty:
Tách công ty là việc mà một công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần có thể tách ra thông qua việc chuyển một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của mình (gọi chung là công ty bị tách) để thành lập một hoặc nhiều công ty mới (gọi chung là công ty được tách). Trong trường hợp này, công ty bị tách chưa chấm dứt sự tồn tại của mình.
Doanh nghiệp hợp nhất đơn vị kế toán
Căn cứ theo quy định tại điều 200 của Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định về hợp nhất công ty:
Hai hoặc một số công ty (gọi chung là các công ty bị hợp nhất) có thể kết hợp lại để thành lập một công ty mới (gọi chung là công ty hợp nhất), đồng thời chấm dứt sự tồn tại của các công ty bị hợp nhất đó.
Trường hợp doanh nghiệp chia đơn vị kế toán
Theo quy định tại Điều 43 của Luật Kế toán năm 2015, các công việc kế toán trong trường hợp chia tách đơn vị kế toán được thực hiện theo hướng dẫn sau:
- Đơn vị kế toán bị chia thành các đơn vị kế toán mới cần phải thực hiện những công việc sau đây:
- Tiến hành khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định các khoản nợ chưa thanh toán và lập báo cáo tài chính;
- Phân chia tài sản và nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao và sau đó thực hiện ghi sổ kế toán dựa trên biên bản bàn giao;
- Bàn giao lại tài liệu kế toán liên quan đến tài sản và nợ chưa thanh toán cho các đơn vị kế toán mới.
- Các đơn vị kế toán mới được thành lập căn cứ vào biên bản bàn giao để thực hiện các công việc tiếp theo như sau:
- Mở sổ kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định tại Luật này.
- Kiểm tra, tiếp nhận và lưu trữ tài liệu kế toán được chuyển giao từ đơn vị kế toán cũ.
Trường hợp doanh nghiệp tách đơn vị kế toán
Theo quy định tại Điều 44 của Luật Kế toán năm 2015, các công việc kế toán trong trường hợp phải tách đơn vị kế toán được thực hiện theo hướng dẫn sau:
Khi một đơn vị kế toán tiến hành tách một bộ phận để thành lập đơn vị kế toán mới, cần thực hiện những công việc sau đây:
- Tiến hành kiểm kê tài sản và xác định các khoản nợ chưa thanh toán của bộ phận bị tách;
- Thực hiện bàn giao tài sản, nợ chưa thanh toán của bộ phận bị tách, lập biên bản bàn giao và ghi sổ kế toán dựa trên biên bản bàn giao;
- Bàn giao toàn bộ tài liệu kế toán liên quan đến tài sản và nợ chưa thanh toán cho đơn vị kế toán mới. Đối với các tài liệu kế toán không được bàn giao thì đơn vị kế toán bị tách phải lưu trữ theo quy định tại Điều 41 trong Luật kế toán năm 2015 (Quy định về bảo quản và lưu trữ tài liệu kế toán):
- Tài liệu kế toán cần được đơn vị kế toán bảo quản một cách đầy đủ và an toàn trong suốt quá trình sử dụng và lưu trữ.
- Nếu tài liệu kế toán bị tạm giữ hoặc bị tịch thu thì cần phải lập biên bản kèm theo bản sao chụp tài liệu đó. Nếu tài liệu kế toán bị mất hoặc bị hủy hoại thì cũng phải có biên bản và bản sao chụp tài liệu kèm theo hoặc bản xác nhận.
- Tài liệu kế toán phải được lưu trữ trong vòng 12 tháng, kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm hoặc khi kết thúc công việc kế toán.
- Người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán có trách nhiệm tổ chức việc bảo quản và lưu trữ tài liệu kế toán.
- Thời hạn lưu trữ tài liệu kế toán được quy định như sau:
- Ít nhất là 5 năm đối với tài liệu phục vụ dùng cho việc công tác quản lý và điều hành của đơn vị kế toán, bao gồm các chứng từ kế toán không được sử dụng trực tiếp để ghi sổ kế toán và lập BCTC;
- Ít nhất là 10 năm đối với chứng từ kế toán được sử dụng trực tiếp để ghi sổ kế toán và lập BCTC, sổ kế toán và BCTC hàng năm, trừ khi pháp luật có quy định khác;
- Lưu trữ vĩnh viễn đối với tài liệu có tính giá trị lịch sử, có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế, an ninh và quốc phòng.
- Chính phủ sẽ quy định chi tiết từng loại tài liệu kế toán cần lưu trữ, thời hạn và thời điểm tính thời hạn lưu trữ, nơi lưu trữ, cũng như thủ tục tiêu hủy tài liệu lưu trữ.
Các đơn vị kế toán mới được thành lập căn cứ vào biên bản bàn giao để thực hiện các công việc tiếp theo như sau:
- Mở sổ kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định tại Luật này.
- Kiểm tra, tiếp nhận và lưu trữ tài liệu kế toán được chuyển giao từ đơn vị kế toán cũ.
Trường hợp doanh nghiệp hợp nhất đơn vị kế toán
Theo quy định tại Điều 45 của Luật Kế toán năm 2015, các công việc kế toán trong trường hợp hợp nhất đơn vị kế toán được thực hiện theo hướng dẫn sau:
- Các đơn vị kế toán được hợp nhất thành một đơn vị kế toán mới cần thực hiện các công việc sau đây:
- Tiến hành khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định các khoản nợ chưa thanh toán và lập báo cáo tài chính;
- Thực hiện bàn giao toàn bộ tài sản, nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao và ghi sổ kế toán dựa trên biên bản bàn giao;
- Chuyển giao toàn bộ tài liệu kế toán cho đơn vị kế toán hợp nhất.
- Đối với đơn vị kế toán hợp nhất cần thực hiện các công việc sau đây:
- Dựa vào biên bản bàn giao để mở sổ kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định;
- Tổng hợp BCTC từ các đơn vị kế toán được hợp nhất để lập thành BCTC cho đơn vị kế toán hợp nhất;
- Tiếp nhận và lưu trữ tài liệu kế toán từ các đơn vị đã được hợp nhất.
Tham Khảo: Thu nhập được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
Tham Khảo: Những điều cần lưu ý khi lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế
