Không phải công ty này cũng thực hiện trả lương theo mỗi tháng cố định, thực tế có nhiều doanh nghiệp thực hiện trả lương khoán, đặc biệt là những công ty làm về ngành nghề xây dựng, thiết kế, sản xuất, marketing hay những công việc hoạt động theo một dự án nhất định, thông thường sẽ dùng lương khoán để chi trả nhằm liên kết thu nhập với kết quả hoạt động.
Vậy lương khoán là gì? Cách thực hiện tính như thế nào? Vậy hình thức trả lương này có mang lại lợi ích gì cho các doanh nghiệp và cho người lao động? Nếu như bạn vẫn đang nhầm lẫn việc trả lương khoán và trả lương thời gian, thì bài viết bên dưới đây sẽ phân tích giúp bạn hiểu rõ hơn.
Mục lục
Lương khoán là gì?
Theo như quy định tại Bộ luật lao động, thì người đang sử dụng lao động và bản thân người lao động có thể thực hiện thỏa thuận về hình thức thanh toán lương theo thời gian, hay sản phẩm hoặc theo khoán. Phần tiền lương tra công khoán theo khối lượng công việc cần thực hiện, chất lượng công việc được giao và thời gian hoàn thành.
Hiểu một cách đơn giản, thì lương khoán là khoản tiền người lao động sẽ nhận được khi đã hoàn thành 1 công việc, 1 hạng mục hoặc là 1 khối lượng công việc đã thống nhất từ trước. Khác với lại lương tháng, những người lao động được hưởng lương khoán sẽ không hưởng lương theo giờ mà hưởng theo kết quả công việc cuối cùng.
Ví dụ:
Một đội thợ đã được giao thực hiện hạng mục sơn tường cho công trình mức giá khoán là 30 triệu đồng. Nếu như hoàn thành đúng như tiến độ và phải đảm bảo được chất lượng đúng như thỏa thuận thì đội thi công mới nhận đủ 30 triệu đồng, cho dù họ làm trong 10 ngày hay 15 ngày. Thời gian hoàn thành cần đúng và trước thời gian đã cam kết.
Đặc điểm của trả lương khoán
Lương khoán sẽ có một số đặc điểm khá dễ để nhận biết:
- Thu nhập sẽ gắn với kết quả công việc.
- Người lao động sẽ chủ động sắp xếp thời gian để làm việc.
- Mức lương phụ thuộc khối lượng và cả chất lượng công việc đã hoàn thành.
- Doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát phần chi phí nhân công.
- Thường áp dụng cho các công việc có thể thực hiện đo lường bằng sản phẩm hoặc là kết quả cụ thể.
Chính vì thế, hình thức này thường được dùng khá phổ biến trong các lĩnh vực xây dựng, sản xuất, thực hiện gia công, logistics, cung cấp dịch vụ và những dự án làm trong ngắn hạn.
Cách tính lương khoán mới nhất hiện nay
Thông thường thì phần tiền lương khoán sẽ được tính toán theo mức khoán đã được thỏa thuận và phần công việc hoàn thành trong thực tế.
Công thức tính lương khoán
Lương khoán = Mức lương khoán × Tỷ lệ hoàn thành công việc
Ví dụ:
Doanh nghiệp sẽ giao cho nhân viên thực hiện hoàn thành dự án triển khai thiết kế website với mức lương khoán là 20 triệu đồng.
Nếu dự án hoàn thành ở mức 100% theo yêu cầu:
Lương nhận được = 20 triệu đồng.
Nếu mới triển khai hoàn thành được 80% khối lượng công việc:
Lương nhận = 20 triệu × 80% = 16 triệu đồng.
Trong thực tế, thì doanh nghiệp vẫn có thể quy định một cách chi tiết hơn về việc tiêu chí đánh giá để có thể tránh tranh chấp lúc nghiệm thu.
Các hình thức trả lương khoán phổ biến hiện nay
Khoán theo sản phẩm
Đây chính là hình thức khá phổ biến hiện nay trong những công ty sản xuất, gia công.
Người lao động sẽ được trả lương dựa trên các sản phẩm đã hoàn thành và đạt được tiêu chuẩn.
Ví dụ:
- Công nhân may.
- Công nhân gia công linh kiện.
- Lao động lắp ráp.
Càng hoàn thành được nhiều sản phẩm đạt chuẩn, thì mức thu nhập sẽ càng cao. Khi áp dụng có thể đánh giá đúng năng lực của nhân viên, những nhân viên có tay nghề cao sẽ làm được nhiều sản phẩm đạt chuẩn và nhận được mức lương tốt.
Khoán theo công việc hoặc dự án
Doanh nghiệp thực hiện giao trọn gói một đầu việc cụ thể.
Người lao động nhận toàn bộ tiền công sau khi hoàn thành công việc theo đúng cam kết.
Ví dụ:
- Thiết kế logo.
- Xây dựng website.
- Chạy quảng cáo.
- Thi công nội thất.
Khoán theo nhóm
Một đội nhóm hoặc tổ lao động sẽ được giao nhiệm vụ chung, cùng thực hiện hoàn thành một dự án. Sau khi đã hoàn thành thì phần tiền khoán sẽ được chia theo tỷ lệ đã được thỏa thuận từ trước trong nội bộ đội nhóm.
Hình thức này thường được áp dụng trong:
- Công trình xây dựng.
- Đội sản xuất.
- Nhóm thi công lắp đặt.
Ưu điểm của việc trả lương khoán như sau
Nhiều doanh nghiệp hiện nay lựa chọn trả lương khoán tại vì những lợi ích mà việc này đem đến không hề nhỏ.
Tăng năng suất lao động
Khi mức thu nhập gắn liền với kết quả hoàn thành công việc, thì bản thân người lao động sẽ có trách nhiệm hơn, chủ động tập trung nâng cao năng suất hoàn thành công việc nhanh gọn.
Công ty có thể dễ kiểm soát chi phí
Do đã xác định được từ trước khối lượng công việc và mức chi phí phải trả, vì thế kế toán có thể biết được chi phí dự trù từ trước khi thực hiện một cách chuẩn xác hơn.
Giảm thời gian giám sát
Thường khi bạn khoán lương cho một dự án, trong hợp đồng sẽ có thời gian hoàn thành, chất lượng công việc vì thế không cần quan tâm nhiều đến việc quản lý, chỉ cần kiểm tra chất lượng công việc để trả lương mà thôi. Đội ngũ làm việc sẽ tự có trách nhiệm thực hiện công việc một cách tốt nhất.
Khuyến khích tinh thần thực hiện công việc chủ động
Người lao động sẽ có quyền tự chủ động sắp xếp thời gian cũng như phương án thực hiện công việc để có thể đạt được mục tiêu công việc đã cam kết trước đó. Thường khi khoán việc doanh nghiệp sẽ chọn những đội ngũ có đầy đủ chuyên môn cũng như có kinh nghiệm dày dặn.
Nhược điểm của việc trả lương khoán
Ngoài những ưu điểm thì việc trả lương khoán cũng tìm ẩn nhiều hạn chế, cũng như rủi ro.
Dễ phát sinh tranh chấp
Nếu như hợp đồng hoặc là thỏa thuận không có quy định rõ ràng về tiêu chí thực hiện đánh giá chất lượng công việc, điều này sẽ khiến 2 bên dễ xảy ra mâu thuẫn và tranh chấp lúc nghiệm thu công việc. Việc này có thể làm chậm tiến độ hoàn thành dự án và tổn thất nhiều chi phí.
Có thể ảnh hưởng tới chất lượng công việc
Một số người lao động sẽ có xu hướng tập trung quá nhiều vào tiến độ để được nhận được lương sớm, điều này dẫn tới chất lượng của công việc không được như yêu cầu ban đầu.
Thu nhập thiếu ổn định
Khác với mức lương tháng cố định, khoản thu nhập của người được hưởng lương khoán có thể sẽ thay đổi tùy thuộc khối lượng công việc mà họ được giao. Việc này dẫn đến công việc không ổn định từ đó dẫn tới thu nhập cũng không ổn định.
Khi nào công ty nên áp dụng phần lương khoán?
Lương khoán sẽ có thể phát huy hiệu quả cao nếu như công việc của bạn:
- Có thể đo lường được bằng sản lượng hoặc là kết quả.
- Có tiêu chí đánh giá một cách rõ ràng.
- Có thời hạn để hoàn thành công việc một cách cụ thể.
- Không cần phải giám sát liên tục trong suốt thời gian làm việc.
Ngược lại thì với những vị trí như kế toán, hành chính, nhân sự hoặc chăm sóc khách hàng thì việc trả lương theo thời gian sẽ phù hợp hơn nhiều.
Kết luận
Lương khoán chính là hình thức trả lương được dựa vào khối lượng công việc thực hiện, chất lượng và thời gian bạn hoàn thành công việc thay vì yêu cầu làm theo khung giờ nhất định. Đây chính là phương pháp sẽ giúp cho nhiều doanh nghiệp tối ưu khoản chi phí lương và chi phí quản lý nhân sự. Chuyển một phần rủi ro công việc cho người lao động để họ chủ động và có trách nhiệm hơn trong công việc, sau khi kết thúc dự án thì trả lương một lần, chờ đến dự án sau mới tiếp tục trả lương, khoảng thời gian chờ giữa 2 dự án không cần phải trả lương.
Tuy nhiên việc thực hiện khoán việc cũng tìm ẩn nhiều rủi ro, vì thế doanh nghiệp cần có quy định, tiêu chí cũng như điều kiện đánh giá công việc rõ ràng để tránh xảy ra mâu thuẫn giữa hai bên khi nghiệm thu. Khi đã được áp đúng cách, khoản lương khoán có thể sẽ trở thành công cụ quản trị hiểu quản và linh hoạt.
