Việt Nam hiện tại đang là một điểm đến vô cùng hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài FDI. Tuy vậy không phải bên lĩnh vực nào cũng có thể mở cửa cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Theo quy định Luật Đầu Tư, song song với các ngành nghề được cho phép đầu tư, thì vẫn còn các ngành nghề chưa được phép đầu tư đối với vốn nước ngoài, hay còn hiểu là các ngành nghề mà phía nhà đầu tư nước ngoài không có được phép đầu tư ở Việt Nam.
Việc nắm rõ được danh mục đầu tư này sẽ giúp công ty nước ngoài xây dựng được chiến lược đầu tư một cách phù hợp, hạn chế được rủi ro pháp lý và có thể rút ngắn thời hạn thực hiện các thủ tục đầu tư.
Mục lục
- Nhà đầu tư nước ngoài là ai?
- Ngành nghề cấm nhà đầu tư nước ngoài tham gia là gì?
- Danh mục ngành nghề hiện đang cấm nhà đầu tư nước ngoài
- Phân biệt ngành nghề cấm và ngành nghề tiếp cận có điều kiện
- Vì sao Việt Nam vẫn thực hiện duy trì những danh mục ngành nghề cấm?
- Doanh nghiệp hay nhà đầu tư nước ngoài cần phải lưu ý gì trước khi đầu tư?
- Câu hỏi thường gặp khi thực hiện đầu tư vào Việt Nam
- Kết luận
Nhà đầu tư nước ngoài là ai?
Theo Luật Đầu Tư, thì nhà đầu tư nước ngoài gồm:
- Cá nhân đang có quốc tịch nước ngoài, đang muốn góp vốn đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.
- Tổ chức đã được thành lập theo đúng pháp luật về sử dụng vốn nước ngoài thực hiện các hoạt động đầu tư hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.
Những nhà đầu tư nước ngoài này có thể thực hiện đầu tư thông qua các hình thức như là:
- Thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài.
- Góp vốn, để mua cổ phần hoặc là phần vốn góp.
- Thực hiện dự án đầu tư.
- Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).
- Những hình thức đầu tư khác theo như quy định của pháp luật.
Ngành nghề cấm nhà đầu tư nước ngoài tham gia là gì?
Ngành nghề đang cấm nhà đầu tư nước ngoài chính là các lĩnh vực thuộc trong danh mục ngành nghề chưa được tiếp cận thị trường. Việc này sẽ đồng nghĩa với lại việc nhà đầu tư nước ngoài không được phép thực hiện những điều sau:
- Thành lập doanh nghiệp.
- Góp vốn để thực hiện kiểm soát doanh nghiệp.
- Mua cổ phần nhằm thực hiện các hoạt động kinh doanh lĩnh vực đó.
- Thực hiện dự án đầu tư.
Cơ chế thực hiện cấm nhà đầu tư nước ngoài đối với các ngành nghề chưa được tiếp cận thị trường, nhằm bảo đảm được an ninh quốc gia, an toàn quốc phòng. Các ngành nghề bị cấm thường sẽ có tính đặc thù riêng và có khả năng ảnh hưởng đến Việt Nam, những ngành nghề đó cụ thể ra sao mời mọi người tham khảo mục tiếp theo.
Danh mục ngành nghề hiện đang cấm nhà đầu tư nước ngoài
Khoản 1, 2 Điều 9 Luật Đầu tư 2020 quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài:
- Nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như quy định đối với nhà đầu tư trong nước, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
- Căn cứ luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm:
- a) Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường;
- b) Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện.”
Ngành, nghề bị cấm là ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường. Theo Mục A, Phụ Lục I Nghị định 31/2020/NĐ-CP có liệt kê về ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm:
- Kinh doanh các hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện độc quyền nhà nước trong lĩnh vực thương mại.
- Hoạt động báo chí và hoạt động thu thập tin tức dưới mọi hình thức.
- Đánh bắt hoặc khai thác hải sản.
- Dịch vụ điều tra và an ninh.
- Các dịch vụ hành chính tư pháp, bao gồm dịch vụ giám định tư pháp, dịch vụ thừa phát lại, dịch vụ đấu giá tài sản, dịch vụ công chứng, dịch vụ của quản tài viên.
- Dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
- Đầu tư xây dựng hạ tầng nghĩa trang, nghĩa địa để chuyển nhượng quyền sử dụng đất gắn với hạ tầng.
- Dịch vụ thu gom rác thải trực tiếp từ các hộ gia đình.
- Dịch vụ thăm dò ý kiến công chúng (thăm dò dư luận).
- Dịch vụ nổ mìn.
- Sản xuất, kinh doanh vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
- Nhập khẩu, phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng.
- Dịch vụ bưu chính công ích.
- Kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa.
- Kinh doanh tạm nhập tái xuất.
- Thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối đối với các hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không được thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối.
- Thu, mua, xử lý tài sản công tại các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang.
- Sản xuất vật liệu hoặc thiết bị quân sự; kinh doanh quân trang, quân dụng cho lực lượng vũ trang, vũ khí quân dụng, trang thiết bị, kỹ thuật, khí tài, phương tiện chuyên dụng quân sự và công an, linh kiện, bộ phận, phụ tùng, vật tư và trang thiết bị đặc chủng, công nghệ chuyên dùng chế tạo chúng;
- Kinh doanh dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp và dịch vụ giám định về sở hữu trí tuệ.
- Dịch vụ thiết lập, vận hành, duy trì, bảo trì báo hiệu hàng hải, khu nước, vùng nước, luồng hàng hải công cộng và tuyến hàng hải; dịch vụ khảo sát khu nước, vùng nước, luồng hàng hải công cộng và tuyến hàng hải phục vụ công bố Thông báo hàng hải; dịch Vụ khảo sát, xây dựng và phát hành hải đồ vùng nước, cảng biển, luồng hàng hải và tuyến hàng hải; xây dựng và phát hành tài liệu, ấn phẩm an toàn hàng hải.
- Dịch vụ điều tiết bảo đảm an toàn hàng hải trong khu nước, vùng nước và luồng hàng hải công cộng; dịch vụ thông tin điện tử hàng hải.
- Dịch vụ kiểm định (kiểm tra, thử nghiệm) và cấp Giấy chứng nhận cho các phương tiện giao thông vận tải (gồm hệ thống, tổng thành, thiết bị, linh kiện của phương tiện); dịch vụ kiểm định và cấp Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với các phương tiện, thiết bị chuyên dùng, container, thiết bị đóng gói hàng nguy hiểm dùng trong giao thông vận tải; dịch vụ kiểm định và cấp Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với các phương tiện, thiết bị thăm dò, khai thác và vận chuyển dầu khí trên biển; dịch vụ kiểm định kỹ thuật an toàn lao động đối với các máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động được lắp đặt trên các phương tiện giao thông vận tải và phương tiện, thiết bị thăm dò, khai thác và vận chuyển dầu khí trên biển; dịch vụ đăng kiểm tàu cá.
- Dịch vụ điều tra, đánh giá và khai thác rừng tự nhiên (bao gồm khai thác gỗ và săn bắn, đánh bẫy động vật hoang dã quý hiếm, quản lý quỹ gen cây trồng, vật nuôi và vi sinh vật sử dụng trong nông nghiệp).
- Nghiên cứu hoặc sử dụng nguồn gen giống vật nuôi mới trước khi được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định, đánh giá.
- Kinh doanh dịch vụ lữ hành, trừ dịch vụ lữ hành quốc tế phục vụ khách du lịch quốc tế đến Việt Nam
Phân biệt ngành nghề cấm và ngành nghề tiếp cận có điều kiện
Nhiều doanh nghiệp thường hay nhầm lẫn giữa hai khái niệm này.
Ngành nghề cấm
- Không được phép hoạt động kinh doanh đầu tư.
- Không được cung cấp các Giấy tờ chứng nhận về đăng ký đầu tư.
- Không có ngoại lệ nếu như pháp luật chưa cho phép.
Ngành nghề tiếp cận có điều kiện
Chính là các ngành nghề mà nhà đầu tư vấn được phép đầu tư nhưng cần đáp ứng được những điều kiện như:
- Tỷ lệ sở hữu vốn.
- Hình thức đầu tư.
- Phạm vi hoạt động.
- Điều kiện về đối tác Việt Nam.
- Điều kiện năng lực tài chính.
- Điều kiện theo như điều ước quốc tế.
Một số Ví dụ ngành nghề tiếp cận có điều kiện như:
- Giáo dục
- Logistics
- Quảng cáo
- Ngân hàng
- Bảo hiểm
- Chứng khoán
- Viễn thông
- Bất động sản
- Hàng không
- Dịch vụ vận tải
Vì sao Việt Nam vẫn thực hiện duy trì những danh mục ngành nghề cấm?
Việc duy trì những danh mục này nhằm:
- Bảo đảm được an ninh quốc gia.
- Bảo vệ được chủ quyền biển đảo.
- Bảo vệ được lợi ích cộng đồng.
- Quản lý những lĩnh vực nhạy cảm.
- Thực hiện đúng những cam kết quốc tế.
Đây cũng chính là thông lệ phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới. Chứ không phải chỉ có ở Việt Nam
Doanh nghiệp hay nhà đầu tư nước ngoài cần phải lưu ý gì trước khi đầu tư?
Để tránh trường hợp bị từ chối bộ hồ sơ đầu tư thì doanh nghiệp nên lưu ý những điều sau đây:
Xác định chính xác mã ngành
Không ít trường hợp cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài đã chọn sai mã ngành nghề khi muốn đầu tư kinh doanh tại Việt Nam dẫn tới hồ sơ phải thực hiện sửa đổi nhiều lần, tốn thời gian công sức.
Kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường
Nếu như ngành nghề đang thuộc nhóm có điều kiện, thì công ty cần phải chuẩn bị đủ bộ hồ sơ chứng minh đã đáp ứng những điều kiện theo như quy định.
Kiểm tra cam kết WTO và điều ước quốc tế
Có một số lĩnh vực hiện đang có quy định riêng biệt về tỷ lệ vốn góp và phạm vi hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài.
Tham khảo ý kiến của chuyên gia pháp lý
Đối với những dự án có quy mô lớn hoặc là đang hoạt động trong một số lĩnh vực đặc thù, việc tiếp nhận tư vấn pháp lý bắt đầu từ giai đoạn chuẩn bị sẽ hỗ trợ giúp giảm đáng kể các rủi ro.
Câu hỏi thường gặp khi thực hiện đầu tư vào Việt Nam
Nhà đầu tư nước ngoài liệu có được đầu tư mọi ngành nghề ở Việt Nam không?
Không. Chỉ những ngành nghề không nằm trong danh mục bị hạn chế hoặc là danh mục cấm thì nhà đầu tư nước ngoài mới được phép tiếp cận như là các nhà đầu tư trong nước.
Có thể thực hiện góp vốn vào công ty đang hoạt động trong ngành nghề cấm không?
Không. Nếu như doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành nghề mà ngành đó chưa được tiếp cận thị trường thì các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không được thực hiện góp vốn trong các hoạt động đầu tư của lĩnh vực đó.
Danh mục ngành nghề bị cấm có thay đổi không?
Có. Danh mục này sẽ có thể được thực hiện điều chỉnh khi pháp luật hoặc những cam kết quốc tế của nước Việt Nam thay đổi. Do vậy doanh nghiệp có thể thường xuyên cập nhật các quy định mới nhất để kịp thời thích ứng.
Kết luận
Việc tìm hiểu về ngành nghề cấm nhà đầu tư nước ngoài chính là bước quan trọng trước tiên khi triển khai bất kỳ một dự án FDI nào ở Việt Nam. Ngoài nhóm ngành chưa được phép tiếp cận thị trường, thì vẫn còn nhiều ngành nghề nhà đầu tư nước ngoài chỉ được đầu tư khi đã đáp ứng những điều kiện về tỷ lệ sở hữu, hay hình thức đầu tư hoặc là phạm vi hoạt động.
Doanh nghiệp nên thực hiện rà soát kỹ các quy định pháp luật, sau đó đối chiếu với lại ngành nghề dự kiến tham gia kinh doanh đầu tư và chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ pháp lý để triển khai quá trình đầu tư được diễn ra thuận lợi, có thể tiết kiệm thời gian và cả chi phí. Nếu không rành có thể liên hệ các đơn vị dịch vụ tư vấn pháp lý doanh nghiệp như Tư Vấn Sao Vàng để được hỗ trợ một cách nhanh chóng hiệu quả nhất.
